1. Kısa listeyi ilanlardan değil kayıtlardan çıkarın
Kısa liste, tedarikçinin kendisi hakkında kolayca yazamayacağı bilgilere dayanmalı. Birlesa'nın üç listesi bu işe yarar:
- Aktif tedarikçiler: son on iki ayda kazanılmış bir sözleşme, bir TİM sıralaması ya da bir ihracatçı birliğinin bu dönemde ihracat yapan firmalar listesi gibi tarihli bir iş izi.
- Resmî sicille eşleşenler: firma sayfası bir sicil kaydına bağlı.
- Türkiye'nin önde gelen ihracatçıları: TİM'in yıllara göre sıralaması. 2004'ten bu yana TİM'in İlk 1000 listesine giren firmalardan en az 252[3] tanesi on yıl ya da daha fazla listede yer almış; bu, ihracatta uzun bir geçmiş demektir.
Üreticiler ve fabrikalar listesi üreticilere daraltır ama bu etiket beyana dayanır: Birlesa'da kapasite raporu ya da sanayi sicil belgesiyle kanıtlanmış üretici sayısı 0[4]. Her isim için yapılacak kontrolleri firma gerçek ve kayıtlı mı? ve üretici mi, aracı mı? rehberleri anlatır.
2. Onaylı tedarikçi listesine girişin şartları
Onaylı tedarikçi listenize girecek her adaydan aynı dosyayı isteyin ve saklayın:
- Sicil ve vergi kaydı. e-Devlet'te Ticaret Bakanlığı'nın "Ticari İşletme ve Şirket Sorgulama" hizmetiyle firmayı sorgulayın[5]; vergi kimlik numarasını GİB'in e-Devlet'teki doğrulama hizmetiyle kontrol edin[6]. GİB'in Dijital Vergi Dairesi, mükellefiyet ve borç durum yazıları gibi belgelerin doğrulanmasını da sunar[7].
- Kapasite raporu. Tesisin yıllık üretim gücünü gösterir[8], onaydan itibaren iki yıl geçerlidir[9].
- Sanayi sicil belgesi. İşletme yıllık işletme cetvelini verdikçe geçerli kalır[10].
- Kalite belgeleri. Firmanın kendi sitesinde andığı belgeler beyandır: Birlesa'da 789[11] firma sayfası, firmanın kendi sitesine dayanarak ISO 9001'den söz eder ve hiçbiri Birlesa tarafından doğrulanmış değildir. TÜRKAK, Global ACI MRA'nın imzacısıdır[12]; IAF CertSearch akredite yönetim sistemi belgelerini doğrulamaya yarar[13]. Ayrıntısı ISO belgeli firmalar rehberinde.
Belgelerden sonra numune isteyin; ilk siparişi kaybedebileceğiniz kadar küçük tutun ve yüklemeden önce kontrol ettirin. Ödeme öncesi kontroller tedarikçiye ödeme yapmadan önce rehberinde.
3. Riski dağıtın
- Kritik her kalem için iki kaynak. Hattınızı ya da satışınızı durduracak her kalemin, aynı çizim ve şartnameyle onaylanmış ikinci bir tedarikçisi olsun. İkinci kaynağa ilgisini koruyacak kadar hacim verin.
- Farklı yerler. Mümkünse kaynakları farklı illerden ya da OSB'lerden seçin; ihracatçı birliği ve OSB listeleri firmaları illere göre yerleştirir.
- Kalıp ve dosya sizde. Tek bir tedarikçinin elinde kalıpların tek takımı ya da teknik dosyanın tek kopyası olmasın.
- Tek şartname, birden çok üretici. Şartnameyi tedarikçinin katalog koduyla değil kendi tarifiniz ve birimlerinizle yazın; ikinci üretici de aynı metne teklif verebilsin.
4. Her tedarikçiyi izleyin
- Resmî değişiklikler. Her tedarikçinin Birlesa sayfasını takip edin: site, okuduğu sermaye, adres ya da tasfiye gibi resmî değişiklikleri size bildirir. Ticaret sicili kayıtları herkese açıktır ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayımlanır[14].
- Yaptırım taraması. Birlesa her firma sayfasını yaptırım listelerine karşı tarar; olası eşleşmesi olan firma, karar verilene kadar hiçbir listede gösterilmez (14 Kasım 2026 tarihli listelerle yapılan taramada 117[15] firma). Listeler ve sürümleri veri kaynakları sayfasında.
- Süresi dolan belgeler. Kapasite raporunu iki yıl dolmadan yeniden isteyin; sanayi sicil belgesinin hâlâ geçerli olduğunu her yıl teyit edin.
- Resmî bildirimler. Türk Ticaret Kanunu'na göre tacirler arasında temerrüt, fesih ya da dönme için yapılan elektronik ihbarlar KEP ile yapılır[16]. Her tedarikçinin KEP adresini kayıtlarınızda tutun.
- Tedarikçi karnesi. Her teslimattan sonra termine uyumu, ret oranını, belge hatalarını ve yanıt süresini kaydedin. Ağı üç ayda bir gözden geçirin, hacmi bunu hak eden tedarikçiye kaydırın.
Hiç tanımadığınız bir tedarikçiyle ilk işin bütün yöntemi tanımadığınız tedarikçiyle riski azaltmak rehberinde.