Üretici tekliflerini aynı şarta getirin
Incoterms® kuralları, ICC'nin hazırladığı üç harfli on bir teslim kuralıdır; malın satıcıdan alıcıya geçişinde görevleri, masrafları ve riskleri paylaştırır[1]. ICC'nin en son sürümü Incoterms® 2020'dir[2]. Konteyner yükünde iki değişikliği bilin: FCA'da taraflar, taşıyıcının «yüklendi» kayıtlı (on board) konşimento düzenlemesini kararlaştırabilir; CIP artık Institute Cargo Clauses (A) ya da benzeri bir sigorta teminatı ister, CIF'te ise varsayılan (C) şartları kalır[3].
Her üreticiden malı nerede ve hangi şartla teslim ettiğini yazmasını isteyin: fabrikada teslim (EXW) ile taşıyıcıya teslim (FCA) aynı fiyat değildir. Kendi ihracat beyannamenizde teslim şekli 20. kutuya kodla yazılır; Bakanlığın listesi Incoterms® 2010 kodlarını kullanır ve DPU listede yoktur[4].
Üreticilerden aynı alanları dolduran birer proforma fatura isteyin: birim ve toplam fiyat, ağırlık ve ölçüler, teslim yeriyle birlikte teslim şekli, ödeme şartı, tahmini sevk tarihi ve teklifin geçerlilik süresi[5]. Konteyner planı için bunlara şunları ekleyin:
| Her üreticiden isteyin | Neden |
|---|---|
| Konteynerdeki payı: koli, palet ya da adet | Birim fiyat ancak böyle karşılaştırılır |
| Brüt ağırlık ve hacim | Yükleme planı ve taşıma evrakı için |
| Ambalaj tipi ve markalama | Karışık yükte malın ayrışması ve hasar |
| Sipariş ya da avanstan sevke termin | Bütün konteyner en geç gelen malı bekler |
| Teslim yeri | Fabrikadan limana kara taşımasını kimin ödediği |
Kapasite ve termini belgeyle görün
Birlesa'da üretim kapasitesi yazan firma sayfası 250[6], fabrika alanı yazan 362[7]; yani kapasiteyi üreticinin kendisinden, belgesiyle istemeniz gerekir. Kapasite raporunu oda hazırlar, TOBB onaylar; rapor onay tarihinden itibaren iki yıl geçerlidir[8]. Raporda yıllık üretim kapasitesi, makineler, kullanılan hammaddeler, kapasite hesapları, sermaye ve çalışan sayısı yer alır[9]. Raporun tarihine bakın ve termini proformadaki sevk tarihine bağlayın.
Firma kayıtlarını kontrol edin
- Kim olduğu: firma sayfası, eşleştiği resmî sicil kaydını gösterir; Ticaret Sicili Gazetesi'nin unvan sorgusu, proformadaki unvanın kullanımda olup olmadığını ve hangi sicil müdürlüğüne kayıtlı olduğunu gösterir[10].
- Yaptırım taraması: firma sayfaları ABD, AB ve Birleşik Krallık listelerine karşı taranır; 14 Kasım 2026 tarihli listelerle yapılan taramada 598.251[11] firmada eşleşme çıkmadı.
- Yakın tarihli iş: aktif tedarikçiler listesi, son 12 ayda tarihli bir iş izi bırakan firmaları gösterir.
- Gümrükte yerinde işlem: Birlesa'nın okuduğu Bakanlık listesinde 68[12] firma «İhracatta Yerinde Gümrükleme» iznine sahip; adından da anlaşıldığı gibi bu izinle ihracat gümrüklemesi firmanın kendi yerinde yapılabilir, bu da yükleme planınızı etkiler.
Ödemeyi belgelere bağlayın
Üreticilere ödemeyi, alıcının size ödemesiyle aynı belgelere bağlamak riski dengeler: avans, yükleme ve konşimento tarihleri iki tarafta da aynı takvime otursun. Proforma fatura bu yüzden önemlidir; alıcı onu akreditif açtırmak, yükleme öncesi gözetim düzenlemek ya da döviz transferi yapmak için kullanabilir ve alıcının onayı olmadan değiştirilmemelidir[5]. Üreticilerin proformalarındaki sevk tarihleri, alıcıya verdiğiniz tarihten geç olmamalı.
Liman ve yükleme yeri
Türkiye'nin limanları 2025'te yükleme ve boşaltma birlikte 13.996.578 TEU konteyner elleçledi. En büyük liman başkanlığı bölgeleri Ambarlı (3.428.048 TEU), Kocaeli (2.505.678), Tekirdağ (2.138.327), Mersin (1.970.690) ve Aliağa'ydı (1.701.274); ardından Gemlik, İskenderun ve İzmir geliyor[13]. Üreticileriniz farklı bölgelerdeyse malı tek noktada toplamanın kara taşıması maliyetini tekliflere ekleyin.
Alıcının kapısındaki fiyat
Alıcınız fiyatı kendi kapısında karşılaştırır; navlun ve sigorta, alıcının ülkesi kıymeti CIF esasına göre belirliyorsa gümrük kıymetine eklenir[14]. Varış ülkesinde teslim fiyatı aracı fabrika fiyatını, navlunu, sigortayı, gümrük vergisini ve KDV'yi seçtiğiniz para biriminde toplar; navlunu forwarder teklifinden siz girersiniz. Navlunun nasıl fiyatlandığı: konteyner navlun teklifi nasıl alınır. Fabrikalar arası fiyat karşılaştırmasının bütünü: farklı üreticilerin fiyatlarını karşılaştırmak.