Görev listesini sözleşmeye yazın
En güncel sürüm, 1 Ocak 2020'de yürürlüğe giren Incoterms® 2020'dir[3]. Teslim şeklini yeriyle birlikte yazın: "FCA" tek başına eksiktir, "FCA, tedarikçinin Gebze'deki deposu" yeterlidir. Sonra kendi sözleşmeniz için şu satırları doldurun: ana taşımayı kim ayarlayıp ödüyor, ihracat beyannamesini kim veriyor, yüklemeyi kim yapıyor, yükü kim hangi klozla sigortalıyor, varışta boşaltmayı kim yapıyor, varış ülkesinde gümrüğü kim çekiyor?
2020 kurallarının dört ayrıntısı bu satırların bazılarını belirler[2]: DPU'da boşaltmayı satıcı yapar, DAP'ta yapmaz; CIP, Enstitü Kargo Klozları (A) ya da benzeri bir teminat ister, CIF'te varsayılan teminat (C) klozlarıdır; FCA'da taraflar yükleme kayıtlı (on board) konşimento üzerinde anlaşabilir; her kural masraflarını A9/B9'da sayar. Türkiye'ye özgü bir not: beyannamenin 20 numaralı kutusu teslim şeklini Incoterms® 2010 kodlarına dayanan bir listeden alır ve listede DPU yoktur[4]. DPU ile çalışacaksanız beyanın nasıl yapılacağını müşavirinize önceden sorun (gümrük müşaviri seçimi).
Takvimi sevkiyat gününden geriye doğru kurun
- Proforma fatura: taraflar, kalemler, birim ve toplam fiyat, ağırlık ve ölçüler, belirlenen yeriyle teslim şekli, ödeme şartı, tahmini sevk tarihi ve geçerlilik tarihi yazılı olmalı[5].
- Hazır olma tarihi: tedarikçiden, sevkiyattan bir iki hafta önce yazılı teyit edeceği bir tarih alın ve forwarder'a iletin. Rezervasyon, arkasındaki hazır olma tarihi kadar sağlamdır.
- Rezervasyon ve son kabul: forwarder yer ayırır ve yük ile belgelerin terminale ya da tıra en geç hangi gün teslim edileceğini iki tarafa bildirir.
- Çeki listesi ve etiketler: tedarikçi kap adedini, ağırlıkları, ölçüleri ve marka-numaraları içeren çeki listesini yüklemeden önce forwarder'a gönderir. Etiket ve belge kuralları için ülkelere göre ihracat belgeleri sayfasında 2.977[6] belge, sertifika ve etiket kuralı resmî kaynaklarıyla yer alır.
- Yükleme günü: tırın ya da konteynerin tedarikçinin kapısına geleceği gün ve saat ile yüklemeyi kimin yapacağı.
- Beyanname: eşya yetkili gümrük idaresine beyan edilir[7]. Yük limanda geçici depolama yerinde beklerse süre bir aydır; gümrük idaresi talep üzerine üç aya kadar ek süre verebilir[8].
- Taşıma senedi ve belgeler: taşıyıcı konşimentoyu ya da CMR'yi düzenler, belgeler alıcıya ya da bankaya gider.
Birden fazla üreticiden tek konteyner
Dış ticaret şirketi olarak birkaç üreticiden aldığınız malı tek konteynerde birleştiriyorsanız her üreticinin kendi hazır olma tarihi, faturası ve çeki listesi olur; konteyner, en geç hazır olan üreticiyi bekler. Yükleri birleştirme işini forwarder ya da bir lojistik firması yapabilir: altı haneli kodları grup sevkiyatını ve yük birleştirmeyi de kapsayan "lojistik hizmet faaliyetleri" (52.25) sınıfında İstanbul'da 153[9] firma var (liste). Üreticileri konteyner yükü açısından karşılaştırmak için konteyner yükü için tedarikçi karşılaştırma rehberine bakın.
Menşe şahadetnamesini ithalatçı ülke istediğinde odalar düzenler[10]. Türkiye ile AB arasında doğrudan taşınan, serbest dolaşımdaki sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleri için A.TR dolaşım belgesi ise istisnalar dışında 28 Mayıs 2018'den beri yalnızca MEDOS üzerinden elektronik olarak düzenlenir[11]. Hangi ülkeye hangi belgenin düzenlendiğini İstanbul Ticaret Odası'nın ülke listesi(yeni sekmede açılır) gösterir[12].
İthalat yapıyorsanız
Yurt dışından aldığınız malın gümrük kıymeti hesaplanırken, malın Türkiye'ye girdiği limana ya da noktaya kadarki navlunu ve sigortası, o taşımanın yükleme ve elleçleme masraflarıyla birlikte kıymete katılır[13]. FOB ya da FCA ile alıyorsanız navlun faturası sizin forwarder'ınızdan, sigorta poliçesi sigortacınızdan gelir; bu faturaların gümrük dosyasına beyanname gününden önce ulaşmasını takvime ayrı bir satır olarak yazın ve müşavirinize kimin göndereceğini önceden bildirin.
Birlesa taşıma rezervasyonu yapmaz ve sevkiyat izlemez. Belgeler için ihracatta hangi belgeler gerekir, forwarder seçimi için İstanbul'daki forwarder firmalarını karşılaştırma, navlun için konteyner navlun teklifi rehberine bakın.