İçeriğe geç

İhracatta hangi belgeler gerekir? Ülkeye göre liste

İhracat yaparken hangi belgeleri hazırlamam gerekiyor, hangi ülke ne istiyor?

Son güncelleme: 18 Kasım 2026

Kısa cevap

Türkiye'den çıkan her eşya, yetkili gümrük idaresine verilen ihracat beyannamesiyle beyan edilir[1]. Hangi menşe ya da dolaşım belgesinin gerektiğini ise varış ülkesi belirler: AB'ye giden sanayi ürünlerinde A.TR[2], serbest ticaret anlaşması olan ülkelere çoğunlukla EUR.1[3], alıcının ülkesi isterse menşe şahadetnamesi[4]. Ürününüze özgü sertifika ve etiket kurallarını Ülkelere göre ihracat belgeleri sayfasında GTİP kodunuzla, resmî kaynaklarıyla görebilirsiniz.

1. Her sevkiyatta: beyanname ve teslim şekli

Eşyanın ihracı serbesttir; anlaşmalar ve mevzuatla konan yasak ve kısıtlamalar bunun dışındadır. Ön izne ya da zorunlu standart veya ticari kalite denetimine bağlı ürünler kendi kurallarına göre ihraç edilir[1]. Ürününüz böyle bir denetime giriyorsa onayı yükleme gününden önce sorun; ürününüzün girip girmediğini gümrük müşaviriniz söyler.

Beyannamede teslim şekli 20 numaralı kutuya yazılır. Bakanlığın kod listesinde Incoterms® 2010 kodları, 2000 sürümünden kalan dört kod ve diğer teslim şekilleri için XXX vardır; 2020'de gelen DPU listede yer almaz[5]. Alıcıyla Incoterms® 2020'ye göre DPU üzerinde anlaştıysanız, bunun beyannamede nasıl görüneceğini müşavirinizle önceden konuşun.

Ticari fatura ve çeki listesi, alıcının gümrüğünün de istediği belgelerdir: örneğin AB'ye giren her ürün için ticari fatura ve çeki listesi istenir[6]. Alıcınızın ithalat dosyasında başka neler olduğu ayrı bir rehberde: Alıcınız gümrükte hangi belgeleri isteyecek?

2. Menşe ve dolaşım belgeleri: hangisi ne işe yarar

Dolaşım ve menşe belgelerinin hepsini Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği basar ve dağıtır, odalar satar ve onaylar[7]. Belgeyi bu yüzden odadan alır, odaya onaylatırsınız.

BelgeNe işe yararKim düzenler, nasıl
A.TR dolaşım belgesiTürkiye ile AB arasında doğrudan taşınan, serbest dolaşımdaki sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleri için gümrük birliği tercihiİhracatçı ya da müşaviri doldurur, yetkili oda onaylar, gümrük vize eder; 186 oda yetkili, 28 Mayıs 2018'den beri MEDOS'ta elektronik[2]
EUR.1Anlaşmaya dayalı tercihli menşe: STA ortakları ile AB'ye giden tarım ve AKÇT ürünleriBakanlığın yetkilendirdiği kuruluşlar düzenler, gümrük vize eder; 250 oda; beyannameye bağlı olanlar 1 Ocak 2019'dan beri yalnız MEDOS'ta[3]
EUR-MEDPan-Avrupa-Akdeniz menşe kümülasyonunda menşe ispatıEUR.1 gibi yetkili kuruluşlarca[3]
Fatura beyanıFaturanın üzerine yazılan menşe beyanı6.000 avronun altındaki eşyada her ihracatçı, üstünde yalnız onaylanmış ihracatçı[8]
Menşe şahadetnamesiTercihsiz menşe; zorunlu değildir, ithalatçı ülke isterse düzenlenir250 oda; ihracatta 8 Nisan 2020'den beri MEDOS'ta[4]
TR-BAE menşe ispat belgesiBAE'ye CEPA anlaşmasının tercihiYetkili kuruluşlar düzenler, gümrük vize eder; 1 Eylül 2023'ten beri MEDOS'ta[9]

A.TR ile EUR.1 karıştırılmamalı: A.TR eşyanın serbest dolaşımda olduğunu gösterir, menşeini göstermez. Kömür ve çelik (AKÇT) ürünleri gümrük birliğinin dışında kaldığı için AB'ye bunlarda EUR.1 ya da fatura beyanı kullanılır[10]. AB'ye ihracatın bütün şartları için: AB'ye ihracatın şartları.

3. Hangi ülkeye hangi belge

İstanbul Ticaret Odası ülke ülke bir liste yayımlıyor. Özetle: AB üyelerine (Kuzey İrlanda dâhil) A.TR; AB, EFTA, Faroe Adaları, Gürcistan, Moldova, Mısır, Fas, Filistin, Tunus, Batı Balkanlar, Morityus, Şili, Venezuela, Özbekistan ve Katar'a EUR.1; Tunus ve Mısır'a EUR-MED; Malezya, Azerbaycan, Pakistan ve BAE gibi ortaklara ve D-8 ile İİT tercihli ticaret sistemi ortaklarına anlaşmaya özgü belgeler; Avustralya ve Yeni Zelanda'ya Form A[11]. Ülkenizi İTO'nun tam listesinde(yeni sekmede açılır) kontrol edin.

Birlesa'nın anlaşmalar listesinde Türkiye'nin 27[12] ortakla yürürlükte ticaret anlaşması (serbest ticaret anlaşmaları ve BAE ile ekonomik ortaklık anlaşması), AB'nin 27[13] üyesiyle gümrük birliği var. Suudi Arabistan, Kuveyt, Umman ve Bahreyn'in de aralarında olduğu 6[14] ortakla anlaşma henüz müzakerede. Anlaşma olmayan bir pazarda tercihli menşe belgesi düzenlenmez; alıcı isterse menşe şahadetnamesi verilir. Suudi Arabistan'ın gıda gümrüklemesinde istenen belgeler arasında menşe şahadetnamesi de sayılır[15].

4. Ürüne ve sevkiyata özgü belgeler

  • Bitkisel ürünler ve gıdalar: Tarım ve Orman Bakanlığı'nın bitki sağlık sertifikası ile bitkisel gıda ve yem için ihracat sağlık sertifikasına e-Devlet'teki TARBİL hizmetlerinden başvurulur[16]. Hangi pazarın hangisini istediği: Gıda ihracatında hangi sertifikalar istenir?
  • Uygunluk işaretleri: Birlesa'daki AB satırlarından 141[17] tanesi CE işareti, Suudi Arabistan satırlarından 122[18] tanesi SABER ister. CE'yi nasıl okuyacağınız CE işaretli ürün ihracatçıları rehberinde; Suudi tarafı için Suudi Arabistan'a ihracat hazırlığı (SABER).
  • Numune ve fuar eşyası: geçici giriş için ATA karnesi kullanılır. TOBB 1975'ten beri Türkiye'nin kefil kuruluşudur; karneleri basar ve odalar aracılığıyla dağıtır[19]. Suudi Arabistan'a giderken karnenin ilk yeşil sayfasında "Saudi Arabia (SA)" yazmalıdır; yoksa odaya ekletip mühürletin, ardından karneyi Suudi gümrüğünün ZATCA e-hizmetine kaydedin[20].
  • Bedelsiz numune: karşılığında ödeme alınmadan gönderilen eşya bedelsiz ihracattır; kuralları İhracat 2008/12 sayılı Bedelsiz İhracata İlişkin Tebliğ'dedir[21].

5. Birlesa'da ülkenize ve ürününüze göre liste

  1. Kodu bulun: GTİP kodunu bulun sayfasında ürününüzü tarif edin; Lale resmî tariften bir kod önerir, resmî işlemden önce müşaviriniz onaylar. Kodun yapısı için: GTİP kodu nasıl bulunur?
  2. Ülkelere göre ihracat belgeleri sayfasında ülkeyi ve kodu seçin. Her satırda türü (belge, sertifika, etiket, sağlık ve bitki sağlığı denetimi, teknik düzenleme), zorunlu olup olmadığı, resmî kaynağı ve kaynağın kontrol tarihi yazar.
  3. Bugün yayında 2.977[22] kayıt var: Suudi Arabistan 621[23], BAE 166[24], Katar 162[25], Kuveyt 152[26] (bu dört Körfez sayısına Körfez İşbirliği Konseyi'nin ortak kuralları da dâhil), Irak 72[27], ABD 84[28], Birleşik Krallık 32[29], Libya 22[30]. AB için yayımlanan 1.888[31] kayıt her üye ülkede geçerlidir; bunların 70[32] tanesi A.TR'yi anar.

Boş bir liste, kural olmadığı anlamına gelmez. Irak'ın standart kurumu COSQC, Irak standardı bulunmayan ithal ürünlerin teknik şartlarını belirliyor ve gözetim şirketlerine lisans veriyor; ithalat hizmetleri kullanıcı girişiyle açıldığı için Irak'ın ithalat kuralları buradan okunamadı[33]. Irak'a giden ürünlerde listeyi alıcınızla ve gümrük müşavirinizle teyit edin. Müşavir seçimi için: ihracat için gümrük müşaviri.

Sık sorulan sorular

Menşe şahadetnamesi her ihracatta zorunlu mu?

Hayır. Menşe şahadetnamesi ithalatçı ülke o eşya için istediğinde düzenlenir[4]. Alıcınıza siparişte sorun: ülkesinin gümrüğü istiyorsa, sevkiyattan önce odanızdan MEDOS üzerinden alırsınız.

A.TR alırsam ayrıca EUR.1 gerekir mi?

Hangisinin gerektiğini eşyanın faslı belirler. Gümrük birliği HS'nin 25 ila 97. fasıllarındaki sanayi ürünlerini kapsar ve bunlar A.TR ile dolaşır; 1 ila 24. fasıllar ile 72 ve 73. fasıllar için AB'deki ithalatçı fatura beyanı, EUR.1 ya da EUR-MED ister[34].

Kaynaklar

Platformun sayıları sayfa açıldığında okunur; her not neyi saydığını, kaynağını ve tarihini yazar.

  1. 1Ministry of Trade, customs FAQ: İhracat: ticaret.gov.tr(yeni sekmede açılır). Belge tarihi: 8 Ocak 2025. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  2. 2TOBB, Dolaşım ve Menşe Belgeleri: www.tobb.org.tr(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  3. 3TOBB, Dolaşım ve Menşe Belgeleri: www.tobb.org.tr(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  4. 4TOBB, Dolaşım ve Menşe Belgeleri; Ministry of Trade customs FAQ: Menşe: ticaret.gov.tr(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  5. 5Ministry of Trade, customs knowledge base: Teslim Şekline İlişkin Kodlar (undated PDF): ticaret.gov.tr(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  6. 6European Commission, Access2Markets: trade.ec.europa.eu(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 29 Ekim 2026.
  7. 7TOBB, Dolaşım ve Menşe Belgeleri: www.tobb.org.tr(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  8. 8Ministry of Trade, customs FAQ: Menşe: ticaret.gov.tr(yeni sekmede açılır). Belge tarihi: 20 Ocak 2025. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  9. 9TOBB, Dolaşım ve Menşe Belgeleri: www.tobb.org.tr(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  10. 10Ministry of Trade, customs FAQ: Menşe: ticaret.gov.tr(yeni sekmede açılır). Belge tarihi: 20 Ocak 2025. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  11. 11İstanbul Ticaret Odası, Hangi Ülkeye Ne Düzenlenir?: www.ito.org.tr(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  12. 12Ticaret Bakanlığı'nın yayımladığı veri ve listeler. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  13. 13Ticaret Bakanlığı'nın yayımladığı veri ve listeler. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  14. 14Ticaret Bakanlığı'nın yayımladığı veri ve listeler. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  15. 15SFDA, Conditions and Requirements for Food Clearance (2026-08 file) and list of countries: www.sfda.gov.sa(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 28 Ekim 2026.
  16. 16e-Devlet service pages and sitemap: www.turkiye.gov.tr(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  17. 17Resmî sayfalardan derlenen ihracat şartları. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  18. 18Resmî sayfalardan derlenen ihracat şartları. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  19. 19TOBB, ATA Karnesi portal: Hakkımızda: atak.tobb.org.tr(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  20. 20TOBB, ATA Karnesi portal notice of 12.01.2026: atak.tobb.org.tr(yeni sekmede açılır). Belge tarihi: 12 Ocak 2026. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  21. 21Ministry of Trade, customs FAQ: İhracat: ticaret.gov.tr(yeni sekmede açılır). Belge tarihi: 8 Ocak 2025. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  22. 22Birlesa'da yayımlanan ihracat belgeleri ve şartları. 18 Kasım 2026 03:14 itibarıyla, İstanbul saatiyle.
  23. 23Suudi Arabistan için yayımlanan ihracat belgeleri ve şartları. 18 Kasım 2026 03:14 itibarıyla, İstanbul saatiyle.
  24. 24Birleşik Arap Emirlikleri için yayımlanan ihracat belgeleri ve şartları. 18 Kasım 2026 03:14 itibarıyla, İstanbul saatiyle.
  25. 25Katar için yayımlanan ihracat belgeleri ve şartları. 18 Kasım 2026 03:14 itibarıyla, İstanbul saatiyle.
  26. 26Kuveyt için yayımlanan ihracat belgeleri ve şartları. 18 Kasım 2026 03:14 itibarıyla, İstanbul saatiyle.
  27. 27Irak için yayımlanan ihracat belgeleri ve şartları. 18 Kasım 2026 03:14 itibarıyla, İstanbul saatiyle.
  28. 28Amerika Birleşik Devletleri için yayımlanan ihracat belgeleri ve şartları. 18 Kasım 2026 03:14 itibarıyla, İstanbul saatiyle.
  29. 29Birleşik Krallık için yayımlanan ihracat belgeleri ve şartları. 18 Kasım 2026 03:14 itibarıyla, İstanbul saatiyle.
  30. 30Libya için yayımlanan ihracat belgeleri ve şartları. 18 Kasım 2026 03:14 itibarıyla, İstanbul saatiyle.
  31. 31Resmî sayfalardan derlenen ihracat şartları. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  32. 32Resmî sayfalardan derlenen ihracat şartları. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  33. 33COSQC services page: cosqc.gov.iq(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 31 Ekim 2026.
  34. 34European Commission, Access2Markets: trade.ec.europa.eu(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 29 Ekim 2026.

↵ seç↑↓ gezesc kapat