İçeriğe geç

AB'ye ihracatın şartları: Gümrük Birliği, A.TR ve teknik mevzuat

AB'ye ihracat yapmak için hangi şartları karşılamam, hangi belgeleri hazırlamam gerekir?

Son güncelleme: 18 Kasım 2026

Kısa cevap

Türkiye ile AB arasında 31 Aralık 1995'ten beri gümrük birliği var; 1/95 sayılı Karar bütün sanayi ürünlerinde vergisiz ve kotasız ticareti teyit etti[1]. HS'nin 25 ila 97. fasıllarındaki sanayi ürünleri A.TR ile dolaşır; 1 ila 24. fasıllar ile demir-çeliğin 72 ve 73. fasılları için AB'deki ithalatçı fatura beyanı, EUR.1 ya da EUR-MED ister[2]. Vergisiz giriş, ürün kurallarından muafiyet demek değildir: CE gibi teknik şartlar ürüne göre ayrıca uygulanır[3].

1. Gümrük birliği neyi kapsar, neyi dışarıda bırakır

Temel 1963 Ortaklık Anlaşması'dır. Gümrük birliği 31 Aralık 1995'te yürürlüğe girdi ve nihai dönemi 1/95 sayılı Kararla tamamlandı. Karar, sanayi ürünlerinde vergi ve kotasız ticareti teyit etti; Türkiye'den de AB'nin ortak gümrük tarifesine, ticaret politikasına, rekabet, fikrî mülkiyet ve teknik mevzuatına uyum istedi. Kömür, demir ve çelik 1996 tarihli ayrı bir serbest ticaret anlaşmasıyla, bazı tarım ve balıkçılık ürünleri 1/98 sayılı Kararla düzenlendi[1].

Ürün grubuRejimAB'deki ithalatçının istediği belge
Sanayi ürünleri (HS 25–97, 72 ve 73 hariç)Gümrük birliğiA.TR dolaşım belgesi
Demir ve çelik (HS 72–73)1996 tarihli serbest ticaret anlaşmasıFatura beyanı, EUR.1 ya da EUR-MED
Tarım ve gıda (HS 1–24)Bazı ürünlerde tercihli rejim (1/98 sayılı Karar)Fatura beyanı, EUR.1 ya da EUR-MED

Tablonun dayanağı AB'nin Access2Markets kaydıdır[2]. TOBB ise A.TR'nin, doğrudan taşınan ve serbest dolaşımdaki sanayi ürünlerinin yanında işlenmiş tarım ürünlerini de kapsadığını yazar[4]. İşlenmiş tarım ürünü gönderiyorsanız hangi belgenin gerektiğini gümrük müşavirinizle netleştirin.

2. Belgeyi doğru seçmek

A.TR eşyanın serbest dolaşımda olduğunu gösterir, menşeini göstermez; EUR.1 ise bir anlaşmaya dayalı menşei kanıtlar[5]. A.TR'yi ihracatçı ya da gümrük müşaviri doldurur, yetkili oda onaylar, gümrük vize eder; 186 oda yetkilidir ve belge 28 Mayıs 2018'den beri MEDOS'ta elektronik düzenlenir[4]. Faturaya yazılan menşe beyanını 6.000 avronun altındaki gönderilerde her ihracatçı yapabilir; üstünde yalnız onaylanmış ihracatçı[6]. Yani büyük sevkiyatlarda fatura beyanıyla çalışmak istiyorsanız önce onaylanmış ihracatçı olmanız gerekir.

Birlesa'daki 1.888[7] AB satırından 70[8] tanesi A.TR'yi anar. Ülke ülke belge seçimi için: İhracatta gerekli belgeler.

3. Teknik kurallar ve CE

CE işareti, Avrupa Ekonomik Alanı'nda satılan ürünün AB şartlarını karşıladığını gösterir; Yeni Yaklaşım mevzuatına giren ürünlerin çoğunda zorunludur, diğerlerinde yasaktır. Uygunluk değerlendirmesini üretici yapar, beyanı o düzenler[3]. AB satırlarından 141[9] tanesi CE ister; beyanın nasıl okunduğu CE işaretli ürün ihracatçıları rehberinde.

Ürününüzün AB'deki belge, sertifika, etiket, sağlık ve teknik şartlarını GTİP kodunuzla Ülkelere göre ihracat belgeleri sayfasında görebilirsiniz. Şunu da bilin: 2.664[10] AB satırı henüz taslakta ve gösterilmiyor; boş bir sonuç, şart olmadığı anlamına gelmez. Kuralların değişimini izlemek için Birlesa, pazarlarının DTÖ'ye bildirdiği 2.365[11] SPS ve TBT bildirimini (AB'ninkiler dâhil) ve RASFF ile Safety Gate dâhil 863[12] ürün uyarısını tutar.

4. Ticaret savunması ve kısıtlamalar

Gümrük birliği gümrük vergilerini kaldırır, ama her ürün için ticaret savunması önlemlerine ayrıca bakmak gerekir. Birlesa AB, Birleşik Krallık ve ABD'nin 50[13] anti-damping önlemini ve duyurusunu kayıtlı tutar; bunlar Birlesa'nın her kaynağı okumaya başladığı günden beri topladıklarıdır (AB ve ABD için Ekim 2026'dan beri), yürürlükteki önlemlerin tamamı değil. Bunlardan 3[14] tanesi AB'nin Türkiye menşeli malları kapsayan önlem ve duyurularıdır. AB'ninkiler dâhil 107[15] miktar kısıtlaması da kayıtlıdır. Ürününüzün kodunda yürürlükte bir önlem olup olmadığını teklif vermeden önce gümrük müşavirinize teyit ettirin.

5. YYS'nin AB ile karşılıklı tanınması

16 Temmuz 2026'da Türkiye-AB Gümrük İşbirliği Komitesi, Yetkilendirilmiş Yükümlü Statülerinin karşılıklı tanınması anlaşması kapsamında karar aldı. Veri değişiminin teknik çalışmaları son aşamada; YYS sahibi Türk firmaların, YYS e-başvuru sisteminde veri paylaşımına onay vermesi gerekiyor[16]. Birlesa'da Bakanlığın listesinden gelen 693[17] YYS sahibi firma var. Statünüz varsa onayınızı vermeyi unutmayın.

6. Pazar: rakamlar ve fırsatlar

AB Komisyonu'na göre 2025'te ikili ticaret 217,6 milyar avroyu aştı; Türkiye AB'nin beşinci büyük ticaret ortağıydı. Türkiye'nin mal ihracatının %42,7'si AB'ye gitti[18]. Eurostat'ın Comext verisine göre Ekim 2025–Eylül 2026 döneminde Almanya'ya ihracat €17,9 Mr[19], Hollanda'ya ihracat €6,44 Mr[20] oldu. Son ayda Almanya'ya ihracat €1,64 Mr (geçen yılın aynı ayına göre +%9,9)[21], Hollanda'ya ihracat €591 Mn (geçen yılın aynı ayına göre +%2,3)[22] oldu; Almanya ve Hollanda panelleri bunu ürün ürün gösterir.

Avrupa'daki alıcıların ilanları fırsatlar panosunda toplanır; 17 Kasım 2026'da bunların arasında 27 AB üyesinde ilana çıkmış 24.201[23] açık ihale ve talep vardı. Kamu ihalelerinde dikkat: AB Adalet Divanı'na göre Türk firmalarının AB kamu ihalelerine eşit erişimi güvence altında değildir; Türk firmasını kabul edip etmeyeceğine her ihale makamı kendisi karar verir[24]. Fuar ve pazar araştırması masraflarına destek için: Devlet ihracat destekleri. Alman alıcıların üreticiden ne istediği Almanya'ya ihracat rehberinde.

Kaynaklar

Platformun sayıları sayfa açıldığında okunur; her not neyi saydığını, kaynağını ve tarihini yazar.

  1. 1European Commission, DG TRADE: EU trade relations with Türkiye: policy.trade.ec.europa.eu(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  2. 2European Commission, Access2Markets: trade.ec.europa.eu(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 29 Ekim 2026.
  3. 3European Commission, CE marking: single-market-economy.ec.europa.eu(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  4. 4TOBB, Dolaşım ve Menşe Belgeleri: www.tobb.org.tr(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  5. 5Ministry of Trade, customs FAQ: Menşe: ticaret.gov.tr(yeni sekmede açılır). Belge tarihi: 20 Ocak 2025. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  6. 6Ministry of Trade, customs FAQ: Menşe: ticaret.gov.tr(yeni sekmede açılır). Belge tarihi: 20 Ocak 2025. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  7. 7Resmî sayfalardan derlenen ihracat şartları. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  8. 8Resmî sayfalardan derlenen ihracat şartları. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  9. 9Resmî sayfalardan derlenen ihracat şartları. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  10. 10Resmî sayfalardan derlenen ihracat şartları. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  11. 11Dünya Ticaret Örgütü veritabanları. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  12. 12Birlesa fırsatları; resmî ihale portallarından ve taleplerden. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  13. 13Birlesa fırsatları; resmî ihale portallarından ve taleplerden. Okunduğu gün: 18 Kasım 2026.
  14. 14Birlesa fırsatları; resmî ihale portallarından ve taleplerden. Okunduğu gün: 18 Kasım 2026.
  15. 15Dünya Ticaret Örgütü veritabanları. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  16. 16Ministry of Trade, Customs Directorate-General announcement: ggm.ticaret.gov.tr(yeni sekmede açılır). Belge tarihi: 19 Ekim 2026. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  17. 17Ticaret Bakanlığı'nın yayımladığı veri ve listeler. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  18. 18European Commission, DG TRADE: EU trade relations with Türkiye: policy.trade.ec.europa.eu(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  19. 19Eurostat istatistikleri. Eylül 2026 ile biten on iki ay. Yayım tarihi: 13 Kasım 2026. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  20. 20Eurostat istatistikleri. Eylül 2026 ile biten on iki ay. Yayım tarihi: 13 Kasım 2026. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  21. 21Türkiye'nin Eylül 2026 döneminde Almanya pazarına ihracatı ve geçen yılın aynı ayına göre değişimi. Eurostat; yayım tarihi 13 Kasım 2026.
  22. 22Türkiye'nin Eylül 2026 döneminde Hollanda pazarına ihracatı ve geçen yılın aynı ayına göre değişimi. Eurostat; yayım tarihi 13 Kasım 2026.
  23. 23Birlesa fırsatları; resmî ihale portallarından ve taleplerden. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  24. 24CJEU judgment C-652/22, English text in Cellar: publications.europa.eu(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 28 Ekim 2026.

↵ seç↑↓ gezesc kapat