İçeriğe geç

Türkiye'den ilk kez alım yapan yabancı müşteriye nasıl satılır?

Türkiye'den ilk kez mal alacak yabancı bir müşteriye satarken nelere hazır olmalıyım?

Son güncelleme: 18 Kasım 2026

Kısa cevap

Türkiye'den ilk kez alım yapacak bir ithalatçı, siparişten önce beş konuyu netleştirmek ister: ürünün GTİP ve HS kodu, teslim şekli, proforma fatura, kendi ülkesinin istediği belgeler ve malın kapısına kadarki toplam maliyet. Bu beş sorunun cevabını yazılı ve kaynağıyla önceden hazırlayan ihracatçı, ilk siparişin belirsizliğini alıcının üzerinden alır. Adımların çoğu için Birlesa'da ücretsiz bir araç var.

Ürünün kodunu alıcıya siz verin

Alıcının gümrüğü ürünü kodundan tanır. Beyannamenizdeki 12 haneli GTİP'in ilk altı hanesi HS kodudur ve HS'yi kullanan bütün ülkelerde aynıdır[1]. Alıcıya bu altı haneyi açıkça yazın; sonraki haneler onun ülkesinde farklıdır: AB üyeleri ilk sekiz haneyi paylaşır, Körfez ülkelerinin 12 haneli kodlarıyla GTİP ise yalnızca ilk altı hanede ortaktır[2]. Malın kendi tarifelerindeki kesin kodunu alıcının gümrük müşaviri belirler.

Ticaret Bakanlığı bir ürünün GTİP'ini talep üzerine belirlemez; kesin sınıflandırma için Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB) istenir[3]. Birlesa'nın GTİP kodunu bulun aracında ürününüzü tarif edersiniz; vitrin asistanı Lale, resmî tarifedeki 15.749[4] on iki haneli satır arasından bir kod önerir, nedenini ve kaynağını yazar. Öneri bir başlangıçtır; son kararı gümrük müşaviriniz verir. Kodun yapısı ve resmî tarife için: ürünün GTİP kodu nasıl bulunur.

Teslim şeklini ve proformayı tek seferde netleştirin

Incoterms® kuralları, ICC'nin hazırladığı üç harfli on bir teslim kuralıdır; malın satıcıdan alıcıya geçişinde görevleri, masrafları ve riskleri paylaştırır[5]. ICC'nin en son sürümü, 1 Ocak 2020'de yürürlüğe giren Incoterms® 2020'dir[6]. Teklifte teslim şeklini teslim yeriyle birlikte yazın («FOB Mersin Limanı» gibi); yeri yazılmamış bir FOB ya da CIF fiyatı, malın nerede el değiştirdiği konusunda tartışmaya kapı açar.

Gümrük beyannamesinin 20. kutusuna teslim şekli kodu girilir. Bakanlığın kod listesi Incoterms® 2010 kodlarını içerir; 2020 sürümüyle gelen DPU bu listede yoktur[7]. Alıcı DPU isterse beyanı sözleşmeden önce gümrük müşavirinizle konuşun.

Proforma fatura, fatura biçiminde bir tekliftir. Alıcı onu ithalat lisansı, yükleme öncesi gözetim, akreditif ya da döviz transferi için isteyebilir. İçinde satıcı ve alıcı, alıcının referansı, kalemler, birim ve toplam fiyat, ağırlık ve ölçüler, indirimler, teslim yeriyle birlikte teslim şekli, ödeme şartı, tahmini sevk tarihi ve geçerlilik süresi bulunmalı; alıcının onayı olmadan değiştirilmemelidir[8].

Alıcının ülkesinin istediği belgeleri önceden çıkarın

Ülkelere göre ihracat belgeleri sayfası, bir ürünün bir pazarda satılması için gereken sertifika, belge ve etiket kurallarını her birinin resmî kaynağıyla listeler. Sayfada yayımlanmış 2.977[9] şart var: Suudi Arabistan için 621[10], BAE için 166[11], Irak için 72[12], Almanya gibi her AB üyesi için (AB'nin ortak şartları) 1.888[13].

Menşe ve dolaşım belgelerinde üç kuralı bilin:

  • Menşe şahadetnamesi ihracatta zorunlu değildir; ithalatçı ülke o ürün için istediğinde düzenlenir[14].
  • AB'ye doğrudan giden, serbest dolaşımdaki sanayi ürünlerinde A.TR dolaşım belgesi kullanılır; belge 28 Mayıs 2018'den beri, istisnalar dışında, MEDOS'ta elektronik olarak düzenlenir[15].
  • BAE'ye CEPA tercihiyle satışta TR-UAE menşe ispat belgesi gerekir; MEDOS bu belgeyi 1 Eylül 2023'ten beri elektronik olarak düzenler[16].

Alıcının mal geldikten sonra kendi gümrüğünde hangi evrakla işlem yaptığını bilirseniz, sorularını o sormadan cevaplarsınız: alıcınız gümrükte hangi belgeleri isteyecek.

Fiyatı alıcının kapısında konuşun

Yabancı alıcı çoğu zaman fabrika fiyatınızı değil, malın deposuna gelmiş hâlini karşılaştırır. Varış ülkesinde gümrük kıymeti önce işlem değeridir; navlun ve sigorta ancak o ülke kıymeti CIF esasına göre belirliyorsa eklenir, ithalattan sonraki masraflar eklenmez[17]. Bu yüzden aynı FOB fiyatı iki ayrı ülkede iki ayrı vergi matrahı doğurabilir.

Varış ülkesinde teslim fiyatı aracı fabrika fiyatını, navlunu, sigortayı, gümrük vergisini ve ithalat KDV'sini seçtiğiniz para biriminde toplar. Navlun ve sigorta rakamını siz girersiniz: Birlesa navlun fiyatı tutmaz, forwarder teklifini kullanın. Hesabın bütün kalemleri için: alıcının kapısındaki fiyat.

Numune ve ilk sevkiyat

Karşılıksız gönderilen numune «bedelsiz ihracat» sayılır; kuralları İhracat 2008/12 sayılı Bedelsiz İhracat Tebliği'ndedir[18]. Asıl sevkiyatta mal, ihracat beyannamesiyle yetkili gümrük idaresine beyan edilir; izne ya da zorunlu standart veya ticari kalite denetimine bağlı ürünler kendi kurallarını izler[19]. Ürününüz bunlardan biriyse gümrük müşaviriniz teyit eder.

Bütün yolu sırayla görmek isterseniz Birlesa'nın İhracata nereden başlamalı? sayfası yedi adımı, her birini bir araçla birlikte verir. Ticaret Bakanlığı'nın Kolay İhracat Platformu(yeni sekmede açılır) da adım adım bir ihracat rehberi ve pazar önerileri sunar; kullanmak için kayıt ya da e-Devlet girişi gerekir[20].

İlk siparişte alıcı da sizi kontrol eder

İlk kez çalışan ithalatçı, karşısındaki firmanın gerçekten var olduğunu görmek ister. Birlesa'da 598.248[21] firma listelenir; bunlardan 447.874[22] firmanın kimliği resmî bir sicil kaydıyla eşleşmiştir. Firma sayfaları 14 Kasım 2026 tarihli ABD, AB ve Birleşik Krallık yaptırım listelerine karşı taranır; bu taramada 598.251[23] firmada eşleşme çıkmadı. Sayfanızı «Bu sayfa benim» ile sahiplenip ürünlerinizi ve belgelerinizi eklemek, alıcının sorularını siparişten önce cevaplar. Alıcının yurt dışından hakkınızda neleri görebildiği: yabancı alıcı firmanızı nasıl kontrol ediyor.

Sık sorulan sorular

A.TR belgesi malın Türk menşeli olduğunu gösterir mi?

Hayır. A.TR bir dolaşım belgesidir: malın serbest dolaşımda olduğunu gösterir, menşeini göstermez. Bir anlaşma kapsamındaki tercihli menşei EUR.1 kanıtlar; kömür ve çelik ürünleri gümrük birliğinin dışında kaldığı için AB'ye giden bu ürünlerde EUR.1 ya da fatura beyanı kullanılır[24]. Tercihli olmayan menşei ise menşe şahadetnamesi gösterir[14].

İlk küçük siparişte menşe için fatura beyanı yeterli olur mu?

Fatura beyanını, kıymeti 6.000 avronun altındaki gönderilerde her ihracatçı düzenleyebilir; bu tutarın üstünde yalnızca onaylanmış ihracatçılar düzenleyebilir[25]. Alıcının ülkesinin bu beyanı kabul edip etmediğini sözleşmeden önce teyit edin.

Kaynaklar

Platformun sayıları sayfa açıldığında okunur; her not neyi saydığını, kaynağını ve tarihini yazar.

  1. 1Ministry of Trade, customs FAQ: Tarife: ticaret.gov.tr(yeni sekmede açılır). Belge tarihi: 31 Ağustos 2023. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  2. 2Ministry of Trade, customs FAQ: Tarife: ticaret.gov.tr(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  3. 3Ministry of Trade, customs FAQ: Tarife: ticaret.gov.tr(yeni sekmede açılır). Belge tarihi: 31 Ağustos 2023. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  4. 4Gümrük tarifeleri ve vergi tabloları. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  5. 5ICC (International Chamber of Commerce), Incoterms® rules page: iccwbo.org(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  6. 6ICC, Incoterms® rules page: iccwbo.org(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  7. 7Ministry of Trade, customs knowledge base: Teslim Şekline İlişkin Kodlar (undated PDF): ticaret.gov.tr(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  8. 8US International Trade Administration (trade.gov), Pro Forma Invoice: www.trade.gov(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  9. 9Birlesa'da yayımlanan ihracat belgeleri ve şartları. 20 Kasım 2026 06:58 itibarıyla, İstanbul saatiyle.
  10. 10Suudi Arabistan için yayımlanan ihracat belgeleri ve şartları. 20 Kasım 2026 06:58 itibarıyla, İstanbul saatiyle.
  11. 11Birleşik Arap Emirlikleri için yayımlanan ihracat belgeleri ve şartları. 20 Kasım 2026 06:58 itibarıyla, İstanbul saatiyle.
  12. 12Irak için yayımlanan ihracat belgeleri ve şartları. 20 Kasım 2026 06:58 itibarıyla, İstanbul saatiyle.
  13. 13Almanya için yayımlanan ihracat belgeleri ve şartları. 20 Kasım 2026 06:58 itibarıyla, İstanbul saatiyle.
  14. 14TOBB, Dolaşım ve Menşe Belgeleri; Ministry of Trade customs FAQ: Menşe: ticaret.gov.tr(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  15. 15TOBB, Dolaşım ve Menşe Belgeleri: www.tobb.org.tr(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  16. 16TOBB, Dolaşım ve Menşe Belgeleri: www.tobb.org.tr(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  17. 17WTO, Customs valuation: technical information: www.wto.org(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  18. 18Ministry of Trade, customs FAQ: İhracat: ticaret.gov.tr(yeni sekmede açılır). Belge tarihi: 8 Ocak 2025. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  19. 19Ministry of Trade, customs FAQ: İhracat: ticaret.gov.tr(yeni sekmede açılır). Belge tarihi: 8 Ocak 2025. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  20. 20Ministry of Trade, Kolay İhracat Platformu home page: www.kolayihracat.gov.tr(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  21. 21Birlesa'da listelenen firmalar. 20 Kasım 2026 07:06 itibarıyla, İstanbul saatiyle.
  22. 22Birlesa'da resmî sicille eşleşen firmalar. 20 Kasım 2026 07:05 itibarıyla, İstanbul saatiyle.
  23. 23Yaptırım listeleri (ABD, AB, Birleşik Krallık). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  24. 24Ministry of Trade, customs FAQ: Menşe: ticaret.gov.tr(yeni sekmede açılır). Belge tarihi: 20 Ocak 2025. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  25. 25Ministry of Trade, customs FAQ: Menşe: ticaret.gov.tr(yeni sekmede açılır). Belge tarihi: 20 Ocak 2025. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.

↵ seç↑↓ gezesc kapat