Ürünün kodunu alıcıya siz verin
Alıcının gümrüğü ürünü kodundan tanır. Beyannamenizdeki 12 haneli GTİP'in ilk altı hanesi HS kodudur ve HS'yi kullanan bütün ülkelerde aynıdır[1]. Alıcıya bu altı haneyi açıkça yazın; sonraki haneler onun ülkesinde farklıdır: AB üyeleri ilk sekiz haneyi paylaşır, Körfez ülkelerinin 12 haneli kodlarıyla GTİP ise yalnızca ilk altı hanede ortaktır[2]. Malın kendi tarifelerindeki kesin kodunu alıcının gümrük müşaviri belirler.
Ticaret Bakanlığı bir ürünün GTİP'ini talep üzerine belirlemez; kesin sınıflandırma için Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB) istenir[3]. Birlesa'nın GTİP kodunu bulun aracında ürününüzü tarif edersiniz; vitrin asistanı Lale, resmî tarifedeki 15.749[4] on iki haneli satır arasından bir kod önerir, nedenini ve kaynağını yazar. Öneri bir başlangıçtır; son kararı gümrük müşaviriniz verir. Kodun yapısı ve resmî tarife için: ürünün GTİP kodu nasıl bulunur.
Teslim şeklini ve proformayı tek seferde netleştirin
Incoterms® kuralları, ICC'nin hazırladığı üç harfli on bir teslim kuralıdır; malın satıcıdan alıcıya geçişinde görevleri, masrafları ve riskleri paylaştırır[5]. ICC'nin en son sürümü, 1 Ocak 2020'de yürürlüğe giren Incoterms® 2020'dir[6]. Teklifte teslim şeklini teslim yeriyle birlikte yazın («FOB Mersin Limanı» gibi); yeri yazılmamış bir FOB ya da CIF fiyatı, malın nerede el değiştirdiği konusunda tartışmaya kapı açar.
Gümrük beyannamesinin 20. kutusuna teslim şekli kodu girilir. Bakanlığın kod listesi Incoterms® 2010 kodlarını içerir; 2020 sürümüyle gelen DPU bu listede yoktur[7]. Alıcı DPU isterse beyanı sözleşmeden önce gümrük müşavirinizle konuşun.
Proforma fatura, fatura biçiminde bir tekliftir. Alıcı onu ithalat lisansı, yükleme öncesi gözetim, akreditif ya da döviz transferi için isteyebilir. İçinde satıcı ve alıcı, alıcının referansı, kalemler, birim ve toplam fiyat, ağırlık ve ölçüler, indirimler, teslim yeriyle birlikte teslim şekli, ödeme şartı, tahmini sevk tarihi ve geçerlilik süresi bulunmalı; alıcının onayı olmadan değiştirilmemelidir[8].
Alıcının ülkesinin istediği belgeleri önceden çıkarın
Ülkelere göre ihracat belgeleri sayfası, bir ürünün bir pazarda satılması için gereken sertifika, belge ve etiket kurallarını her birinin resmî kaynağıyla listeler. Sayfada yayımlanmış 2.977[9] şart var: Suudi Arabistan için 621[10], BAE için 166[11], Irak için 72[12], Almanya gibi her AB üyesi için (AB'nin ortak şartları) 1.888[13].
Menşe ve dolaşım belgelerinde üç kuralı bilin:
- Menşe şahadetnamesi ihracatta zorunlu değildir; ithalatçı ülke o ürün için istediğinde düzenlenir[14].
- AB'ye doğrudan giden, serbest dolaşımdaki sanayi ürünlerinde A.TR dolaşım belgesi kullanılır; belge 28 Mayıs 2018'den beri, istisnalar dışında, MEDOS'ta elektronik olarak düzenlenir[15].
- BAE'ye CEPA tercihiyle satışta TR-UAE menşe ispat belgesi gerekir; MEDOS bu belgeyi 1 Eylül 2023'ten beri elektronik olarak düzenler[16].
Alıcının mal geldikten sonra kendi gümrüğünde hangi evrakla işlem yaptığını bilirseniz, sorularını o sormadan cevaplarsınız: alıcınız gümrükte hangi belgeleri isteyecek.
Fiyatı alıcının kapısında konuşun
Yabancı alıcı çoğu zaman fabrika fiyatınızı değil, malın deposuna gelmiş hâlini karşılaştırır. Varış ülkesinde gümrük kıymeti önce işlem değeridir; navlun ve sigorta ancak o ülke kıymeti CIF esasına göre belirliyorsa eklenir, ithalattan sonraki masraflar eklenmez[17]. Bu yüzden aynı FOB fiyatı iki ayrı ülkede iki ayrı vergi matrahı doğurabilir.
Varış ülkesinde teslim fiyatı aracı fabrika fiyatını, navlunu, sigortayı, gümrük vergisini ve ithalat KDV'sini seçtiğiniz para biriminde toplar. Navlun ve sigorta rakamını siz girersiniz: Birlesa navlun fiyatı tutmaz, forwarder teklifini kullanın. Hesabın bütün kalemleri için: alıcının kapısındaki fiyat.
Numune ve ilk sevkiyat
Karşılıksız gönderilen numune «bedelsiz ihracat» sayılır; kuralları İhracat 2008/12 sayılı Bedelsiz İhracat Tebliği'ndedir[18]. Asıl sevkiyatta mal, ihracat beyannamesiyle yetkili gümrük idaresine beyan edilir; izne ya da zorunlu standart veya ticari kalite denetimine bağlı ürünler kendi kurallarını izler[19]. Ürününüz bunlardan biriyse gümrük müşaviriniz teyit eder.
Bütün yolu sırayla görmek isterseniz Birlesa'nın İhracata nereden başlamalı? sayfası yedi adımı, her birini bir araçla birlikte verir. Ticaret Bakanlığı'nın Kolay İhracat Platformu(yeni sekmede açılır) da adım adım bir ihracat rehberi ve pazar önerileri sunar; kullanmak için kayıt ya da e-Devlet girişi gerekir[20].
İlk siparişte alıcı da sizi kontrol eder
İlk kez çalışan ithalatçı, karşısındaki firmanın gerçekten var olduğunu görmek ister. Birlesa'da 598.248[21] firma listelenir; bunlardan 447.874[22] firmanın kimliği resmî bir sicil kaydıyla eşleşmiştir. Firma sayfaları 14 Kasım 2026 tarihli ABD, AB ve Birleşik Krallık yaptırım listelerine karşı taranır; bu taramada 598.251[23] firmada eşleşme çıkmadı. Sayfanızı «Bu sayfa benim» ile sahiplenip ürünlerinizi ve belgelerinizi eklemek, alıcının sorularını siparişten önce cevaplar. Alıcının yurt dışından hakkınızda neleri görebildiği: yabancı alıcı firmanızı nasıl kontrol ediyor.