Ortak üretimin üç biçimi
- Fason kapasite. Ürününüzü bir tedarik sözleşmesiyle ortağın hatlarında ürettirirsiniz; kendi kalıbınızı ya da makinenizi de getirebilirsiniz. Diğer iki biçime göre daha çabuk kurulur ve daha kolay bırakılır. OEM üretimden farkı, işe ne kadar kendi ekipmanınızı ve personelinizi koyduğunuzdadır.
- Lisans. Ortak, ürününüzü lisansla üretir ve satar, size lisans bedeli öder. Tasarım ve marka sizde kalır; tesis ve satış ortakta.
- Ortak girişim. Birlikte şirket kurarsınız. Anonim şirket için en az 250.000 TL, limited şirket için en az 50.000 TL sermaye gerekir[3]. Ortağınız yabancıysa, yabancı kişi ve şirketler Türkiye'de yerli yatırımcıyla aynı kurallarla şirket kurar[4].
Hangisinin doğru olduğu; ne kadar kontrol istediğinize, ne kadar süre birlikte çalışmayı planladığınıza ve sonunda tesisin kimde kalacağına bağlıdır. Birlesa hukuki ya da vergi danışmanlığı vermez; yapıyı bir avukat ve mali müşavirle kurun.
Ortağı nerede ararsınız?
Faaliyete göre. Sektörler sayfası, kendi sayfası olan her faaliyet sınıfını gruplarıyla ve en çok firmasının bulunduğu illerle verir; Üreticiler ve fabrikalar listesi aramayı, imalat faaliyetiyle kayıtlı ya da üretici olduğunu beyan eden 75.453[5] firmaya daraltır. Faaliyet kodlarının çoğu İstanbul Ticaret Odası kayıtlarından geldiği için Anadolu'da OSB ve oda listeleri daha çok şey söyler.
OSB'ye göre. Organize sanayi bölgeleri üreticileri tek bir alanda toplar; bir bölgenin firma listesi, tek seferde gezilecek tesislerin listesidir. Birlesa'daki OSB firmalarından 6.088[6] tanesi Ankara'da (çoğu OSTİM listesinden, 5.172[7] firma), 1.363[8] tanesi İzmir'de, 1.077[9] tanesi Bursa'da, 758[10] tanesi Tekirdağ'dadır. Bölge bölge ayrıntı için Bursa OSB'lerindeki firmalar ve bölgelere göre sanayi çeşitliliği rehberlerine bakın.
Geliştirme gücüne göre. Ortağınızın yalnız üretmesi değil mühendislik de yapması gerekiyorsa Birlesa'nın Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı listelerinden tuttuğu 1.286[11] Ar-Ge merkezli ve 334[12] tasarım merkezli firmayla, teknopark listelerinden tuttuğu 3.626[13] firmayla başlayın.
Sanayi odaları üzerinden. Ankara Sanayi Odası ve Konya Sanayi Odası gibi üye listesi Birlesa'da olan odaların sayfaları, üyelerden kaçının Birlesa'da sayfası olduğunu da gösterir; bütün sanayi odaları sayfalarıyla listelenir. Üyelerin kapasite raporlarını da odalar hazırlar[14].
Önce kâğıt üzerinde tesisi inceleyin
Kapasite raporu, üretim yapan kuruluşun üretim gücünü gösterir; odalar hazırlar, TOBB inceleyip onaylar ve onay tarihinden itibaren iki yıl geçerlidir[14]. Raporda iletişim bilgileri, yıllık üretim kapasitesi, makineler, kullanılan hammaddeler, kapasite hesapları, sermaye ve istihdam yer alır[15]. Aynı rapor yatırım teşvik belgesinde, dahilde işleme izninde, sanayi sicil başvurusunda, ihalelerde ve kredilerde kullanılır[16]; raporu olmayan bir üreticiye nedenini sorun. Birlesa'da üretim kapasitesi yazan firma sayfası yalnızca 250[17]; raporu mutlaka isteyin.
Sanayi sicil belgesi yerinde incelemeyle verilir, her üretim yeri için ayrı başvuru gerekir ve belge ancak yıllık işletme cetveli verildikçe geçerli kalır[18]. İki belgenin nasıl okunacağını üretim kapasitesini karşılaştırma rehberi anlatır.
Aynı çatı altında iki firma: sanayi sicili kuralı
Ortak üretimde iki firma aynı tesiste çalışabilir. Sanayi Sicil Tebliği'ne (SGM 2026/4) göre aynı adreste birden fazla işletme ancak alanları gözle görülür biçimde ayrılmışsa ve ortak makine kullanılmıyorsa, her birinin kendi kapasite raporu, oda kaydı ve SGK işyeri kaydı varsa ve ortak personel çalışmıyorsa ayrı ayrı kaydedilir[19]. Ortak girişiminiz ortağın tesisinde kendi sanayi siciline sahip olacaksa duvarı, makineyi ve bordroyu baştan bu kurala göre planlayın.
Kamu ihaleleri ve yerli malı belgesi
Türk hukukuna göre kurulmuş bir şirket yerli istekli sayılır; her ihale ilanı, ihalenin yalnız yerli isteklilere açık olup olmadığını ve yerli malı fiyat avantajı uygulanıp uygulanmayacağını belirtir[20]. Yerli malı belgesi için ürünün yerli katkı oranının en az %51 olması gerekir[21]; sanayi ürünlerinde başvuru, sanayi bilgi sistemi üzerinden firmanın bağlı olduğu odaya yapılır[22]. Platformda Türkiye'deki fırsatlar arasında şu an 5.472[23] açık fırsat var.