İçeriğe geç

Üretici seçerken hangi standartlara bakılmalı?

Bir üreticiyle çalışmadan önce hangi kalite belgelerine ve standartlara bakmalıyım, bunları nasıl doğrularım?

Son güncelleme: 18 Kasım 2026

Kısa cevap

Bir üreticide üç ayrı katmana bakın: yönetim sistemi belgeleri (ISO 9001 gibi), ürünün satılacağı pazarın uygunluk kuralları (AB'de CE, Suudi Arabistan'da SABER gibi) ve üreticinin gerçekten ürettiğini gösteren resmî kayıtlar. Bir yönetim sistemi belgesinin değeri, onu veren belgelendirme kuruluşunun akreditasyonuna bağlıdır; Türkiye'de Global ACI karşılıklı tanıma düzenlemesinin imzacısı TÜRKAK'tır; tanınma kapsamı ISO 9001, ISO 14001 ve ISO 45001 gibi yönetim sistemlerini içerir[1]. Birlesa'da 789[2] firmanın sayfasında ISO 9001 geçer; bunlar firmaların kendi beyanıdır, doğrulanmış belge değildir.

1. Yönetim sistemi belgeleri: TÜRKAK'ın tanınma kapsamı

Türk Akreditasyon Kurumu'nun (TÜRKAK) Global ACI karşılıklı tanıma düzenlemesindeki kapsamında şu yönetim sistemleri var[1]. Sağdaki sütun, Birlesa'daki firma sayfalarında tam bu adla geçen beyan sayısıdır; ":2015" gibi ekli yazımlar ayrı sayılır.

StandartKonusuTÜRKAK kapsamındaBirlesa'da bu adla beyan
ISO 9001Kalite yönetimi26 Ekim 2007'den beri485[3]
ISO 14001Çevre yönetimi20 Ekim 2008'den beri256[4]
ISO 45001İş sağlığı ve güvenliği5 Şubat 2020'den beri197[5]
ISO/IEC 27001Bilgi güvenliğiKapsamda86[6]
ISO 50001Enerji yönetimi8 Ocak 2020'den beri73[7]
ISO 22000 ve FSSC 22000Gıda güvenliğiKapsamda (FSSC 22000: 9 Haziran 2021'den beri)52[8] (ISO 22000)
ISO 13485Tıbbi cihaz kalite yönetimiKapsamda19[9]

Hangisine öncelik vereceğiniz ürününüze bağlıdır: gıda alıyorsanız gıda güvenliği belgelerini, tıbbi cihaz alıyorsanız ISO 13485'i ilk sorulara koyun. Global ACI'nin 2 Kasım 2026 tarihli belgesine göre onaylanan kalite yönetim standardı ISO 9001:2015'tir ve bu belgeyi ISO/IEC 17021-3:2017'ye göre akredite kuruluşlar verir[10].

2. Bir belgeyi doğrulayın

  1. Belgeyi kim vermiş? Belgelendirme kuruluşunun adını ve hangi kurumdan akredite olduğunu sorun.
  2. Akreditasyon tanınıyor mu? Global ACI karşılıklı tanıma düzenlemesinin imzacıları, kanunun yasakladığı durumlar dışında birbirlerinin akreditasyonunu eşdeğer kabul eder[11]. Uluslararası Akreditasyon Forumu (IAF) 1 Ocak 2026'da faaliyetini sona erdirdi; bugün sorulacak soru "IAF MLA" değil, "Global ACI MRA" imzacılığıdır[12].
  3. Belge kayıtlı mı? IAF CertSearch kendini akredite yönetim sistemi belgelerinin küresel veri tabanı olarak tanımlar ve belge doğrulamasına imkân verir[13]. Belgeyi CertSearch(yeni sekmede açılır) üzerinde arayın.
  4. TÜRKAK'ın kendi dizini: akredite kuruluşlar dizini ASİST sistemindedir ve kullanıcı girişi ister[14]. Giriş yapamıyorsanız belgelendirme kuruluşundan akreditasyon sertifikasının kopyasını isteyin.
  5. Kapsamı okuyun: belge, sizin alacağınız ürünü üreten tesisi ve süreci kapsıyor mu, geçerlilik tarihi dolmamış mı?

3. Pazarın kuralları: belge değil, şart

Yönetim sistemi belgesi firmanın işleyişini anlatır; pazarın uygunluk kuralları ise ürünün o pazara girip giremeyeceğini belirler. Birlesa'daki kayıtlarda AB'de 141[15] satır CE işareti, Suudi Arabistan'da 122[16] satır SABER, BAE'de 18[17] satır ECAS, Birleşik Krallık'ta 4[18] satır UKCA, ABD'de 7[19] satır CPSC sertifikası ister; BAE'de 16[20] satır da BAE'nin kalite işareti EQM'yi anar. CE, üreticinin kendi uygunluk beyanıdır ve bir otoritenin onayı değildir[21]; nasıl okunacağı CE işaretli ürün ihracatçıları rehberinde. Ürününüzün kodunu Ülkelere göre ihracat belgeleri sayfasında açın; Suudi tarafı için Suudi Arabistan'a ihracat hazırlığı (SABER).

Kurallar değişir ve ürünler geri çağrılır. Birlesa, pazarlarının Dünya Ticaret Örgütü'ne bildirdiği 2.365[22] SPS ve TBT bildirimini ve RASFF, AB Safety Gate, ABD'nin CPSC'si ile Birleşik Krallık kaynaklı 863[23] ürün uyarısını tutar. Bir ürün grubunda uyarı çoksa, üreticiden o konudaki test raporlarını ve belgeleri daha ayrıntılı isteyin.

4. Belge değil, kayıt: üretici olduğunu gösteren kâğıtlar

Bir ISO belgesi, firmanın üretici olduğunu kanıtlamaz. Bunun resmî işaretleri başkadır. Kapasite raporu, üretim yapan kuruluşun üretim gücünü gösterir, odalar hazırlar, TOBB onaylar ve onaydan itibaren iki yıl geçerlidir[24]. Sanayi sicil belgesi için il müdürlüğü yerinde inceleme yapar ve belgenin geçerliliği yıllık işletme cetvelinin verilmesine bağlıdır[25]. Birlesa'da bu iki belgeyle kanıtlanmış üretici sayısı 0[26]; üretici etiketi resmî faaliyet kaydına ya da firmanın beyanına dayanır. Ayrıntısı: Üretici mi, aracı mı? ve üretim kapasitesini karşılaştırmak.

5. Bu rehberin aktarmadıkları

  • TSE belgeleri: Türk Standardları Enstitüsü'nün (TSE) düzenlediği belgelerin kurallarını Birlesa doğrulayamadığı için bu rehber aktarmıyor. Bir TSE belgesini TSE'nin kendisine(yeni sekmede açılır) sorun.
  • Sektör standartları: firma sayfalarında GOTS (25[27]), BRC (34[28]), FSC (37[29]), BSCI (17[30]) gibi adlar geçer. Bunların kuralları bu rehberin konusu değil; belgeyi verenin kim olduğunu ve neyi kapsadığını belgelendirme kuruluşundan teyit edin.

ISO belgeli firmaları bulmanın yolları ayrıca ISO belgeli firmalar rehberinde.

Kaynaklar

Platformun sayıları sayfa açıldığında okunur; her not neyi saydığını, kaynağını ve tarihini yazar.

  1. 1Global ACI, MRA Signatory List (Global ACI-FMRA-017): global-aci.org(yeni sekmede açılır). Belge tarihi: 19 Ekim 2026. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  2. 2Birlesa firma rehberi, resmî sicil ve listelerden. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  3. 3Birlesa firma rehberi, resmî sicil ve listelerden. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  4. 4Birlesa firma rehberi, resmî sicil ve listelerden. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  5. 5Birlesa firma rehberi, resmî sicil ve listelerden. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  6. 6Birlesa firma rehberi, resmî sicil ve listelerden. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  7. 7Birlesa firma rehberi, resmî sicil ve listelerden. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  8. 8Birlesa firma rehberi, resmî sicil ve listelerden. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  9. 9Birlesa firma rehberi, resmî sicil ve listelerden. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  10. 10Global ACI, Structure and Normative Documents (FMRA-001 v4.0): sys.global-aci.org(yeni sekmede açılır). Belge tarihi: 2 Kasım 2026. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  11. 11Global ACI, About the Global ACI MRA: global-aci.org(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  12. 12IAF legacy site (CertSearch page and news of the second Global ACI General Assembly, October 2025): iaf.nu(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  13. 13IAF CertSearch (meta description) and IAF's CertSearch page: www.iafcertsearch.org(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  14. 14TÜRKAK home page: www.turkak.org.tr(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  15. 15Resmî sayfalardan derlenen ihracat şartları. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  16. 16Resmî sayfalardan derlenen ihracat şartları. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  17. 17Resmî sayfalardan derlenen ihracat şartları. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  18. 18Resmî sayfalardan derlenen ihracat şartları. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  19. 19Resmî sayfalardan derlenen ihracat şartları. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  20. 20Resmî sayfalardan derlenen ihracat şartları. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  21. 21European Commission, CE marking: single-market-economy.ec.europa.eu(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  22. 22Dünya Ticaret Örgütü veritabanları. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  23. 23Birlesa fırsatları; resmî ihale portallarından ve taleplerden. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  24. 24TOBB, Sanayi Müdürlüğü page: www.tobb.org.tr(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  25. 25Ministry of Industry and Technology, Sanayi Sicil Tebliği (SGM 2026/4): www.sanayi.gov.tr(yeni sekmede açılır). Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  26. 26Birlesa firma rehberi, resmî sicil ve listelerden. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  27. 27Birlesa firma rehberi, resmî sicil ve listelerden. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  28. 28Birlesa firma rehberi, resmî sicil ve listelerden. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  29. 29Birlesa firma rehberi, resmî sicil ve listelerden. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.
  30. 30Birlesa firma rehberi, resmî sicil ve listelerden. Okunduğu gün: 17 Kasım 2026.

↵ seç↑↓ gezesc kapat