1. Yönetim sistemi belgeleri: TÜRKAK'ın tanınma kapsamı
Türk Akreditasyon Kurumu'nun (TÜRKAK) Global ACI karşılıklı tanıma düzenlemesindeki kapsamında şu yönetim sistemleri var[1]. Sağdaki sütun, Birlesa'daki firma sayfalarında tam bu adla geçen beyan sayısıdır; ":2015" gibi ekli yazımlar ayrı sayılır.
| Standart | Konusu | TÜRKAK kapsamında | Birlesa'da bu adla beyan |
|---|---|---|---|
| ISO 9001 | Kalite yönetimi | 26 Ekim 2007'den beri | 485[3] |
| ISO 14001 | Çevre yönetimi | 20 Ekim 2008'den beri | 256[4] |
| ISO 45001 | İş sağlığı ve güvenliği | 5 Şubat 2020'den beri | 197[5] |
| ISO/IEC 27001 | Bilgi güvenliği | Kapsamda | 86[6] |
| ISO 50001 | Enerji yönetimi | 8 Ocak 2020'den beri | 73[7] |
| ISO 22000 ve FSSC 22000 | Gıda güvenliği | Kapsamda (FSSC 22000: 9 Haziran 2021'den beri) | 52[8] (ISO 22000) |
| ISO 13485 | Tıbbi cihaz kalite yönetimi | Kapsamda | 19[9] |
Hangisine öncelik vereceğiniz ürününüze bağlıdır: gıda alıyorsanız gıda güvenliği belgelerini, tıbbi cihaz alıyorsanız ISO 13485'i ilk sorulara koyun. Global ACI'nin 2 Kasım 2026 tarihli belgesine göre onaylanan kalite yönetim standardı ISO 9001:2015'tir ve bu belgeyi ISO/IEC 17021-3:2017'ye göre akredite kuruluşlar verir[10].
2. Bir belgeyi doğrulayın
- Belgeyi kim vermiş? Belgelendirme kuruluşunun adını ve hangi kurumdan akredite olduğunu sorun.
- Akreditasyon tanınıyor mu? Global ACI karşılıklı tanıma düzenlemesinin imzacıları, kanunun yasakladığı durumlar dışında birbirlerinin akreditasyonunu eşdeğer kabul eder[11]. Uluslararası Akreditasyon Forumu (IAF) 1 Ocak 2026'da faaliyetini sona erdirdi; bugün sorulacak soru "IAF MLA" değil, "Global ACI MRA" imzacılığıdır[12].
- Belge kayıtlı mı? IAF CertSearch kendini akredite yönetim sistemi belgelerinin küresel veri tabanı olarak tanımlar ve belge doğrulamasına imkân verir[13]. Belgeyi CertSearch(yeni sekmede açılır) üzerinde arayın.
- TÜRKAK'ın kendi dizini: akredite kuruluşlar dizini ASİST sistemindedir ve kullanıcı girişi ister[14]. Giriş yapamıyorsanız belgelendirme kuruluşundan akreditasyon sertifikasının kopyasını isteyin.
- Kapsamı okuyun: belge, sizin alacağınız ürünü üreten tesisi ve süreci kapsıyor mu, geçerlilik tarihi dolmamış mı?
3. Pazarın kuralları: belge değil, şart
Yönetim sistemi belgesi firmanın işleyişini anlatır; pazarın uygunluk kuralları ise ürünün o pazara girip giremeyeceğini belirler. Birlesa'daki kayıtlarda AB'de 141[15] satır CE işareti, Suudi Arabistan'da 122[16] satır SABER, BAE'de 18[17] satır ECAS, Birleşik Krallık'ta 4[18] satır UKCA, ABD'de 7[19] satır CPSC sertifikası ister; BAE'de 16[20] satır da BAE'nin kalite işareti EQM'yi anar. CE, üreticinin kendi uygunluk beyanıdır ve bir otoritenin onayı değildir[21]; nasıl okunacağı CE işaretli ürün ihracatçıları rehberinde. Ürününüzün kodunu Ülkelere göre ihracat belgeleri sayfasında açın; Suudi tarafı için Suudi Arabistan'a ihracat hazırlığı (SABER).
Kurallar değişir ve ürünler geri çağrılır. Birlesa, pazarlarının Dünya Ticaret Örgütü'ne bildirdiği 2.365[22] SPS ve TBT bildirimini ve RASFF, AB Safety Gate, ABD'nin CPSC'si ile Birleşik Krallık kaynaklı 863[23] ürün uyarısını tutar. Bir ürün grubunda uyarı çoksa, üreticiden o konudaki test raporlarını ve belgeleri daha ayrıntılı isteyin.
4. Belge değil, kayıt: üretici olduğunu gösteren kâğıtlar
Bir ISO belgesi, firmanın üretici olduğunu kanıtlamaz. Bunun resmî işaretleri başkadır. Kapasite raporu, üretim yapan kuruluşun üretim gücünü gösterir, odalar hazırlar, TOBB onaylar ve onaydan itibaren iki yıl geçerlidir[24]. Sanayi sicil belgesi için il müdürlüğü yerinde inceleme yapar ve belgenin geçerliliği yıllık işletme cetvelinin verilmesine bağlıdır[25]. Birlesa'da bu iki belgeyle kanıtlanmış üretici sayısı 0[26]; üretici etiketi resmî faaliyet kaydına ya da firmanın beyanına dayanır. Ayrıntısı: Üretici mi, aracı mı? ve üretim kapasitesini karşılaştırmak.
5. Bu rehberin aktarmadıkları
- TSE belgeleri: Türk Standardları Enstitüsü'nün (TSE) düzenlediği belgelerin kurallarını Birlesa doğrulayamadığı için bu rehber aktarmıyor. Bir TSE belgesini TSE'nin kendisine(yeni sekmede açılır) sorun.
- Sektör standartları: firma sayfalarında GOTS (25[27]), BRC (34[28]), FSC (37[29]), BSCI (17[30]) gibi adlar geçer. Bunların kuralları bu rehberin konusu değil; belgeyi verenin kim olduğunu ve neyi kapsadığını belgelendirme kuruluşundan teyit edin.
ISO belgeli firmaları bulmanın yolları ayrıca ISO belgeli firmalar rehberinde.