Sürüm 1. Bir ayın rakamları bir kez, bir sonraki ayın 5'inde (Türkiye saatiyle) hesaplanır ve sonradan asla değişmez.
Neyi ölçer
Mallar Birlesa'da işletmeler arasında hangi fiyatlardan el değiştiriyor: her GTİP pozisyonu (dört haneli ürün grubu) için, ay içindeki anlaşmalarda kararlaştırılan temel birim fiyatı; medyan olarak ve onun çevresindeki fiyatların orta yarısıyla (25. ve 75. yüzdelikler).
Fiyatlar nereden gelir
- Yalnızca kararlaştırılmış anlaşmalar. Bir fiyat, bir alıcı bir tedarikçinin teklifini kabul ettiğinde (ya da tedarikçi alıcının karşı teklifini kabul ettiğinde) endekse girer. Kimsenin kabul etmediği teklifler kullanılmaz.
- Yalnızca iki tarafın da onayıyla. Bir kuruluş katkı vermeyi kendi ayarlarından seçer. Bir anlaşma, ancak hem alıcısı hem tedarikçisi anlaşma kararlaştırılmadan önce onay vermişse sayılır. Bir kuruluş istediği zaman vazgeçebilir; bundan sonra hesaplanan aylarda onun anlaşmaları kullanılmaz.
- Her teklif satırı ayrı ayrı. Bir satır, yanıt verdiği ihtiyacın ürün koduna göre (ihtiyaç tek bir pozisyon belirtiyorsa), aksi halde ise ürün sınıflandırmamız onu yüksek güvenle tanıdığında açıklamasına göre bir GTİP pozisyonuna yerleştirilir. Yerleştirilemeyen satırlar dışarıda bırakılır, asla tahmin edilmez.
- Temel birim başına. Fiyatlar kilogram, adet, metre, metrekare, litre, çift ya da takım başına fiyata çevrilir (ton fiyatı kilogram fiyatına, düzine fiyatı adet fiyatına dönüşür). Ambalaj birimleri (kutu, paket, rulo) karşılaştırılamaz ve dışarıda bırakılır.
- Para birimi başına. Fiyatlar para birimleri arasında çevrilmez; her para birimi ayrı bir seridir.
Fiyatların arkasındaki işletmeleri korumak
Yayımlananlardan tek bir anlaşma ya da işletme okunamaz.
- Önce aykırı değerler çıkarılır. Serinin medyanından 3,5 sağlam sapmadan daha uzaktaki bir fiyat atılır (sapma, standart sapmayla karşılaştırılabilir olacak şekilde ölçeklenmiş medyan mutlak sapmadır). Giriş hataları ve olağandışı, tek seferlik anlaşmalar rakamları oynatmaz.
- Asgari sayılar. Bir seri ancak en az 3 farklı tedarikçiden ve 3 farklı alıcıdan gelen en az 10 fiyat kaldığında yayımlanır.
- Baskın taraf yok. Hiçbir tedarikçi ve hiçbir alıcı, bir serinin fiyatlarının yarısından fazlasını oluşturamaz.
- Uç değer yok, sayı yok. Medyanı ve çeyrekleri yayımlarız; en düşük ya da en yüksek fiyatı asla yayımlamayız. Fiyat sayısı yalnızca bir aralık olarak gösterilir: 10–19, 20–49, 50–99, 100 ya da daha fazla.
- Yalnızca tek düzey. Seriler yalnızca dört haneli pozisyon başına yayımlanır. Seriler birbirini asla kapsamaz; bu yüzden daha küçük bir grubu ayırmak için bir seri diğerinden çıkarılamaz.
Bu testlerden herhangi birini geçemeyen bir seri o ay yayımlanmaz. Daha geniş bir seriyle de birleştirilmez.
Neler yayımlanır
Her ay için: GTİP pozisyonu, temel birim, para birimi, medyan, 25. ve 75. yüzdelikler, fiyat sayısının aralığı ve medyanın bir önceki aya göre değişimi (iki ay da yayımlandıysa). Bunları sitede ya da API'den okuyun: GET /v1/price-index (yayımlanan aylar), /v1/price-index/{YYYY-MM}, /v1/price-index/headings (fiyatı olan pozisyonlar) ve /v1/price-index/headings/{heading}.
Sınırlar
- Endeks piyasanın tamamını değil, katkı vermeyi seçen kuruluşların Birlesa'da yaptığı anlaşmaları anlatır. Az anlaşması olan pozisyonlar hiç yayımlanmaz.
- Kalite, miktar, teslim koşulları ve ödeme koşulları anlaşmadan anlaşmaya değişir; medyan bunlara göre düzeltilmez.
- Bir aydan diğerine görülen değişim, fiyatlardan olduğu kadar bir pozisyon içindeki ürün karışımının değişmesinden de kaynaklanabilir.
Bu yöntemdeki değişiklikler
Her değişiklik yeni bir sürüm numarası alır, burada anlatılır ve hesaplanan bir sonraki aydan itibaren uygulanır; yayımlanmış aylar hesaplandıkları sürümü korur.