۱. اول کد کالا، بعد اسم فروشنده
نظام هماهنگ (HS) بیش از ۵٬۰۰۰ گروه کالا دارد که هر کدام کدی ششرقمی دارند[۱]. ترکیه شش رقم دیگر به آن میافزاید: رقمهای هفتم و هشتم از نامگذاری ترکیبی اتحادیهٔ اروپا، نهم و دهم ردیفهای ملی و دو رقم آخر کد آماری است[۲]. همهٔ کشورهای پیرو HS در شش رقم اول مشترکاند و پس از آن راه کدها جدا میشود: کشورهای اتحادیهٔ اروپا هشت رقم اول را مشترک دارند، اما کد دوازدهرقمی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و GTİP ترکیه فقط در همان شش رقم اول یکیاند[۳]. کد دقیق کالا در تعرفهٔ کشور شما را ترخیصکارتان تعیین میکند.
محصولتان را در ابزار پیدا کردن کد GTİP توصیف کنید تا لاله، دستیار ویترین، ردیف مناسب تعرفهٔ رسمی ترکیه را پیشنهاد کند. این فقط پیشنهاد است و ترخیصکار کشور شما کد را برای کالایتان تأیید میکند. جزئیات بیشتر: کد HS (GTİP) کالا را چطور پیدا کنیم.
۲. یک فهرست کوتاه از تولیدکنندهها
در Birlesa ۵۹۸٬۲۰۲[۴] شرکت ترکیهای فهرست شده که ۴۴۷٬۸۶۱[۵] شرکت از آنها با سابقهای در یک ثبت رسمی منطبقاند. فهرست تولیدکنندگان و کارخانجات ۷۵٬۴۵۳[۶] شرکت دارد که در سابقهٔ رسمیشان فعالیت تولیدی ثبت شده یا مالکشان میگوید تولید میکنند؛ یعنی اعلامشده، نه اثباتشده با مدرک. آن را سرنخ بدانید، نه تأیید.
برای یک گروه کالا از این سه جا شروع کنید:
- صنعتها، با شرکتهای هر فعالیت و استانهای اصلی هر کدام؛
- اتحادیههای صادرکنندگان، که فهرست اعضایشان صادرکنندگان را به تفکیک صنعت نشان میدهد؛
- صادرکنندههای برتر ترکیه، رتبهبندی سالانهٔ مجلس صادرکنندگان ترکیه (TİM) که فهرست ۲۰۲۵ آن ۷۱۰[۷] ردیف نامدار دارد.
۳. پیش از هر پرداخت، فروشنده را بسنجید
جستوجوی شرکتها در سامانهٔ e-Devlet فقط با ورود با مشخصات ترکیهای ممکن است و خریدار خارجی بدون این مشخصات نمیتواند از آن استفاده کند[۸]. اما این سه راه از بیرون ترکیه کار میکنند:
- استعلام نام تجاری در روزنامهٔ ثبت تجارت (Ticaret Sicili Gazetesi) نشان میدهد نامی در حال استفاده است یا نه، و در کدام ادارهٔ ثبت و با چه شمارهای ثبت شده است[۹]؛
- گواهی فعالیت (faaliyet belgesi) را اتاق صادر میکند و اتاق بازرگانی استانبول آن را به انگلیسی، آلمانی و فرانسوی هم میدهد[۱۰]؛
- هر مدرک بارکددار که از e-Devlet صادر شده، با شمارهٔ بارکدش در صفحهٔ عمومی تأیید مدارک قابل بررسی است[۱۱].
صفحههای شرکت در Birlesa با فهرستهای تحریم آمریکا، اتحادیهٔ اروپا و بریتانیا سنجیده میشوند؛ با فهرستهای ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶، برای ۵۹۸٬۲۵۱[۱۲] شرکت هیچ تطابقی پیدا نشد. روش کامل، قدمبهقدم: کاهش ریسک با تأمینکنندهٔ ناشناس.
۴. شرایط را روی کاغذ بیاورید
قواعد Incoterms® (اینکوترمز) یازده اصطلاح سهحرفیاند که وظایف، هزینهها و ریسک تحویل کالا را میان فروشنده و خریدار تقسیم میکنند[۱۳]؛ تازهترین ویرایش، Incoterms® 2020، از ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۰ اجرا میشود[۱۴]. از همهٔ فروشندهها بخواهید روی یک قاعده و یک مکان مشخص قیمت بدهند تا «قیمت فوب» یکی را با «قیمت سیف» دیگری مقایسه نکنید.
بعد پیشفاکتور (پروفرما) بخواهید: پیشنهاد قیمتی در قالب فاکتور که ممکن است برای مجوز واردات، گشایش اعتبار اسنادی یا انتقال ارز لازمتان شود. در آن باید نام دو طرف، اقلام، قیمت واحد و کل، وزن و ابعاد، قاعدهٔ تحویل با محل آن، شرایط پرداخت، تاریخ تقریبی حمل و مدت اعتبار پیشنهاد آمده باشد[۱۵].
۵. مدارک دو سر مسیر
ابزار مدارک صادرات به تفکیک کشور گواهیها، مدارک و برچسبهایی را که یک محصول در هر بازار لازم دارد، با منبع رسمی هر کدام نشان میدهد؛ ۲٬۹۷۷[۱۶] الزام منتشرشده در آن هست، از جمله ۱۶۶[۱۷] الزام برای امارات و ۷۲[۱۸] الزام برای عراق.
گواهی مبدأ ترکیه با هر محموله صادر نمیشود؛ وقتی صادر میشود که کشور واردکننده آن را بخواهد[۱۹]. پس از همان اول به فروشنده بگویید گمرک شما چه مدارکی میخواهد. آنچه خودتان از رسیدن بار تا ترخیص دریافت و ارائه میکنید: مدارک خرید و ترخیص کالا.
۶. قیمت تمامشده در مقصد را حساب کنید
ارزش گمرکی در کشور شما از قیمتی که واقعاً میپردازید شروع میشود؛ کرایه و بیمه تا مرز فقط وقتی به آن اضافه میشود که کشورتان واردات را بر پایهٔ CIF ارزشگذاری کند، و هزینههای پس از ورود کالا در آن حساب نمیشود[۲۰]. به همین دلیل یک قیمت کارخانه در دو کشور میتواند حقوق گمرکی متفاوتی داشته باشد.
ابزار قیمت تحویل در مقصد قیمت کارخانه، کرایه، بیمه، حقوق گمرکی و مالیات بر ارزش افزوده را به یکی از ارزهای این ابزار (دلار آمریکا، یورو، لیر ترکیه، پوند انگلیس، ریال سعودی یا درهم امارات) جمع میزند. Birlesa نرخ کرایهٔ حمل ندارد و عدد پیشنهادی فورواردر را خودتان وارد میکنید. همهٔ اقلام هزینه، یکییکی: هزینهٔ نهایی خرید از ترکیه.